Bağırsak duvarında çeşitli nedenlerle bir delik açılması. Bağırsak içindeki sindirilmiş ya da yarı sindirilmiş besinlerin, sindirici maddeler bulunan sıvıların, bakterilerin karın içinde (periton boşluğunda) yayılmalarına yol açar.

Bağırsak delinmelerinin en olağan nedeni ülserlerdir. Bağırsağın damarlarının çeşitli nedenlerle tıkanması, bu damarlarla beslenen duvar bölümünün çürüyüp dökülmesi ve dışardan uygulanan darbeler de delinme sebepleri arasında yer alırlar. Körbağırsak takısı en çok apandisit adını alan yangı nedeniyle delinir.
Tifo gibi, bağırsak iç yüzeyinde yangıya ve giderek bağırsak duvarında incinmeye yol açan mikroplu hastalıklar. Çeşitli nedenlerle oluşan ülserler, bağırsak duvarındaki damarların aşınmasına ve sonuçta bağırsak boşluğuna kan dolmasına yol açabilir. Aniden ve hızla gerçekleşen bütün iç kanamalarda olduğu gibi, dolaşım sistemine ait belirtiler dikkati çeker.

Dolaşım sistemindeki kan azalınca beyine yeterli oksijen taşınamaz ve bu nedenle bilinç bulanıklığı, baş dönmesi hatta bayılma gerçekleşir. Kalp daha hızlı çalışarak dokulara belirli bir süre içinde daha fazla kan ve böylece oksijen ulaştırmaya gayret eder. Kan damarlarının dolgunluğu azaldığından tansiyon düşer. Dolaşım sistemine ait bu belirtiler yanında, bağırsak duvarında aşınmaya ve damarın delinmesine yol açan hastalığa ait belirtiler de bulunur. Bu hastalığın ülser olması halinde, hasta daha önce özellikle açken karnında yanmalar ve sancılar hisseder.

Kısa bir süre içinde oluşan büyük çapta kanamalar yanında, uzun bir süre içinde gerçekleşen küçük kanamalar da görülebilir. Bu durumda belirtiler ani kanamalardakinden farklıdır. Bazen durum ancak ileri derecede bir kansızlığın sebebini ortaya çıkarmak için dışkıda kan varlığının aranması sonucu anlaşılır. Büyük çapta kanamalarda, dışkı ile karışmış kan siyahlaşır. Az miktarda kanama, ancak dışkıya bazı kimyasal ayraçlar eklenerek anlaşılır.

Bağırsak kanamalarının tedavisi etkene göre değişir. Genellikle dolaşım sistemi belirtilerini düzeltecek kadar kan verilir. Bir süre ağız yerine damardan besleme uygulanır; kanın pıhtılaşma yeteneğini çoğaltıcı, mide asitliğini azaltıcı ilaçlar, sinir sistemini düzenleyici maddeler kullanılır. Bu tedbirlerle önlenemeyen kanamalar cerrahi girişimle iyileştirilir.
Bağırsak içinde bulunan maddelerin bağırsak kanalı boyunca ilerlemesini kısıtlayan ivegen (akut) ya da süreğen (kronik) durumlar. Çeşitli nedenler bağırsaklarda tıkanmaya yol açabilir. Bağırsağın bir bölümünün bir fıtık kesesinin içine girip sıkışması, bağırsağın bir bölümünün kendi ekseni etrafında dönmesi, bağırsağın bir bölümünün kanalındaki sert bir cisim ya da bağırsağa dışardan basınç yapan bir ur, bir yangı sonucu oluşmuş yapışıklık bu nedenlerin en yaygınlarıdır.

Bağırsak tıkanmasının yol açabileceği belirtiler tıkanıklığın yerine göre değişmekle beraber, dışkılayamama, aşırı bağırsak şişmesi, ağrı, karında aşırı duyarlık, bağırsak hareketlerinin gözle görünür hale gelmesi gibi şikayetler yaygındır.

Özellikle ivegen bağırsak tıkanmasında şikayetler fazladır. Bağırsakların normal bir şekilde çalışmamaları nedeniyle, bağırsaklardaki zehirli maddeler, geçirgen halen gelen bağırsak duvarlarından geçerek kana karışırlar ve vücutta genel bir zehirlenme başgösterir. Hızlı nabız, kuru ve rengi koyulaşmış bir dil, susama bu zehirlenmenin başlıca belirtileridir. Bazen ateş de yükselir. Bağırsak tıkanıklığı cerrahi girişimle iyileştirilir.



Delinmeler genellikle aniden gelen ve bıçak saplanmasını andıran şiddetli bir ağrının hissedilmesine yol açar. Bağırsak delinmeleri karın boşluğuna yayılan mikroplu ve azdırıcı maddelerin karın boşluğunda yangıya yani peritonite yol açmalarına sebep olur. Gerekli cerrahi tedavi ve antibiyotik tedavisi uygulanılmazsa peritonit hastanın çok kısa bir süre içinde ölmesine yol açar.