Cinsel yolla bulaşan hastalıklar

(CYBH’ler) günümüzün en önemli halk sağlığı sorunlarındandır. Bir kısmının ana bulaşma yolu korunmasız organ penetrasyonun (vajinal, anal, oral) olduğu cinsel ilişki iken, bir kısmında cinsel ilişki ile bulaşma tartışmalıdır ya da önemsenecek düzeyde değildir.

  • Bunlar anneden-bebeğe gebelikte (HIV enfeksiyonu ve sifiliz),
  • Doğumda (gonore, klamidya, human papilloma virüs HPV),
  • Doğumdan sonra (HIV enfeksiyonu) geçiş, kan ya da kan ürünleri ile temas ve transfüzyonlardır (sifiliz, HIV enfeksiyonu, Hepatit B, Hepatit C gibi) diğer bir grup ise özellikle eşcinsellerde rastlanılan etken patojenlerle oral-fekal yolla bulaşır.
  • CYBH’lerin geçiş riskini arttıran birçok davranış biçimi vardır.

Erişkinlerde cinsel yolla bulaşan etkenler

“BAKTERİ”

  • Treponema pallidum.
  • Neisseria gonorrhoeae.
  • Chlamydia trachomatis.
  • Calymmatobacterium granulomatis.
  • Ureaplasma urealiticum.

“VİRÜS”

  • HIV 1 ve 2
  • HTLV
  • HSV 2
  • HPV Hepatit B
  • CMV
  • Molluscum contagiosum.

“DİĞER”

  • Trichomonas vaginalis.

Anal bulaşma yolu elsitel ilişki olmayan etkenler

”BAKTERİ”

  • Mycoplasma hominis.
  • Gardnerella vaginalis.
  • Grup B streptokoklar.

”VİRÜS”

  • HTLV-2
  • HSV1
  • Hepatit C
  • HHV-8

DİĞER HASTALIKLAR

  • Candida albicans
  • Sarcoptes scabei

Oral – fekal temasla bulaşan etkenler

”BAKTERİ”

  • Shigella spp.
  • Campylobacter spp.

”VİRÜS”

  • Hepatit C.

”DİĞER”

  • Entamoeba histolytica.
  • Giardia lamblia.

Güvenli Seks Hayatı ve Kondom Çok Önemli !

Bunlar sık cinsel eş değiştirmek, birden fazla cinsel eşe sahip olmak, cinsel eşin birden fazla cinsel eşinin olması, seks işçileri ile, onların müşterileri ile ya da kimlerle ilişkisi olduğu bilinmeyenlerle cinsel ilişkide bulunmak, CYBH belirtisi  olanlarla cinsel ilişkiyi sürdürmek, CYBH olanların cinsel eşlerini tedavi olmaları gerektiği konusunda bilgilendirmemesi riskli davranış biçimlerindendir. Bu durumların herhangi birinde kondom kullanmamak enfeksiyon alma olasılığını arttırmaktadır.

CYBH ‘lerin Fazla Olduğu Toplumlar

CYBH’lerin sıklığı toplumdan topluma hatta aynı toplumda, gruplar arasında farklıklar göstermektedir.

Bu hastaların belirlenmesi ve sıklığın ölçümü çoğunlukla kolay değildir. Tüm CYBH’lerin bildirimi zorunlu olmadığı gibi, çoğu zaman bildirimi zorunlu olanlar dahi bildirilmemektedir.

Gelişen ülkelerde sıklık CYBH kliniğine başvuran hasta popülasyonlarına dayandırılarak belirlenir, fakat bu da tüm popülasyondaki sıklığı yansıtamaz. Hastaların çoğu yakınmasız ve belirtisiz oldukları için sağlık kuruluşlarına başvurmazlar, ancak taramalarla belirlenebilirler.

  • CYBH‘lerin görülme sıklıkları gelişmekte olan ülkelerde, gelişmiş olan ülkelere göre daha yüksektir.
  • Örneğin, gelişmekte olan ülkelerde siFiliz sıklığı 10-100 kat, gonore sıklığı 10-15 kat, klamidya sıklığı 2-3 kat daha fazladır.
  • Gelişmekte olan ülkeler arasında da farklılıklar vardır.
  • Asya ve Latin Amerika’ya göre Afrika’da CYBH’ler daha sıktır.

CYBH’lerin sıklığında görülen artışın nedenleri arasında düzensiz kentleşmeden kaynaklanan toplumsal bilgisizlik bilinçsizlik, cinsel olgunlaşma yaşının erkene kayması, cinsel özgürlük anlayışında değişim, doğum kontrol yöntemlerinin seçimi ve kullanımında bilinçsizlik, ülkelerarası ulaşımda kolaylık, göç olayı, mevcut tedavilere direnç gibi birçok faktör yer almaktadır.

Penisilin CYBH’leri Azaltıyor

Penisilin ve diğer antibiyotiklerin keşfi ile günümüzde bakteriyel CYBH’lerin sıklığında bir azalma söz konusu iken, genital herpes, genital siğiller, AIDS gibi viral CYBH epidemileri daha ön plandadır.

  • Tedavi edilebilen bakteriyel ve tedavi edilemeyen viral CYBH epidemiyolojisinin saptanması farklılık gösterir.
  • Erken tanı ve tedaviye dayalı etkili ve yaygın hastalık kontrolü tedavi edilebilen CYBH insidensini belirlerken; bunlar viral CYBH epidemiyolojisinde daha arka plandadır.
  • Viral CYBH’lerin kontrolü toplumun bilinçlendirilmesi ve taşıyıcıların tek tek eğitilmesi ile sağlanabilir.
  • Bunun yanında tüm bakteriyel CYBH‘ler de eşit oranda kontrol edilemezler; örneğin şankroid ve sifiliz daha kolay kontrol edilebilirken, gonore ve klamidya için durum aynı değildir.

Bu özellikle gelişmekte olan ülkelerde kadınlarda gonore ve klamidya tanısı koyma yöntemlerindeki eksikliğe bağlı olarak iki hastalığın viral hastalıklarla eşitlenmesine yol açmakta ve bunların kontrolünde eğitim ve hasta bilinçlendirilmesinin ön plana çıkmasını gerektirmektedir.

”CYBH’lerin epidemiyolojik özellikleri, özellikle koruyucu hekimlik hizmetlerindeki başarı için önemli olup, bu hastalıklar için etkili, ucuz koruma ve kontrol yöntemlerinin araştırılmasında yön gösterici olacaktır.”

 
PAYLAŞ

avatar
wpDiscuz