Erkekte kısırlık nedenleri çok fazladır. Genellikle evlenmiş çiftlerin hiç bir doğum kontrol yöntemi uygulamazsalar 2 sene içerisinde çocukları olur. 2 sene geçtiği halde kadın hamile kalmamışsa bir kısırlıktan bahsedilir. Kadının kısırlık nedenleri Ürolojinin mevzusunun dışıdır. Üroloji erkeğin kısırlık nedenlerini araştırı ve tedavi etmeye çalışır.
   Son zamanlarda kısırlık bölümü ürolojinin bir alt bölümü olmuş ve kendi başına müstakil bir bilim dalı haline gelmiştir. Bu bölüm (İnfertilite Anabilim) çiftlerden sadece erkek veya kadını incelemeyip her ikisini beraberce incelemeye alıp teşhis ve tedavi uygulamasını birlikte yürütmektedir.
  
Sebepleri:
1-Hormonal Sebepler: Kısırlığın % 5 sebebi hormanaldır. Bu durumda meni sayısı 5 milyondan aşağıdır. Testisler hormon yapma bakımından beyindeki hipofiz iç salgı bezinin kontrolü altındadır. Bu bezde gene beyinin hipotalamus denen kısmından salgılanan hormonların etkisi altındadır. Testis ve bu son iki bezin faaliyetlerindeki bir bozukluk ve aksaklık hormonal kısırlık nedenidir.
   Hipotalamus ve hipofiz arızalarındaki kısırlıkta aynı zamanda bu arızaya bağlı olarak çeşitli belirtiler meydana gelir.

2-Testise bağlı nedenler: Burada testisin hormonu olan testestron düşüktür. Olay tamamen testisten kaynaklanmaktadır. Bu hormonu salgılayan hücrelerde arza vardır. Kromozom bozukluklarında, doğuştan testisin olmaması veya vücudun erkeklik horonuna dirençli olmasından meydana gelir.
   a-Bir çok vakada hiç bir sebep olmaksızın menide tohum hücreleri sayısı azdır. Bunun sebebi bilinmemektedir.
   b-Testisin gelişme bozuklukları: Testisin normal yerinde olmaması halinde testis gelişemeyeceği için kısırlık meydana gelir. Normalde testis doğumdan sonra torbaların içerisinde bulunur. Herhangi bir sebepten dolayı testisler torbaya inmeyip yukarıda ve kasıkta kalırsa testis gelişemez,kıvamı azalır boyutu küçülür.
   c-İlaçlar: Bir çok tümör ve kanser tedavisinde kullanılan ilaçlar, alkol, bazı tansiyon ilaçları testise toksik etki yaparak spermaların gelişmesini önler.
   d-Radyasyon: Film çekmek için kullanılan X ışınları ve kanser tedavisinde kullanılan radyasyon ışınları direk testise etki ederek kısırlık nedeni olabilir.
   e-Çevre Ekenleri: Endüstriyel bazı kimyasal maddeler
   f-Sperma oluşumunu engelleyen nedenler: Aşırı yükseklik, sıcak iklimler, ateşli hastalıklar, 60 yaşından sonra ve stres
   g-Testis iltihapları: Testisin adi iltihabı çok ağır seyrederse testisin yapısını ve tohum üreten hücrelerini bozacağı için kısırlık yapar. Erişkinlerin kabakulaktan sonra iki taraflı testis iltihapları başlı başına kısırlık sebebidir. Erişkinlerin kabakulağından sonra % 15- 25 oranında testis iltihabı gelişir. Bu iltihabı kabakulaktan 4-6 gün sonra başlar 1-6 ay sonrada testis harap olur.
    h-Varikosel: (Torbanın toplar damarlarının varisi) Kısırlıkta önemli olmakla beraber her varikosel vakasında kısırlık görülmez. Varikoselin kısırlık yapmasının nedeni testis ve torbanın ısı değişimine engel olmasıdır.

3-Testis Harici nedenler:
   a-Meninin boşalma bozuklukları: Meninin boşalmasını engelleyen sebepler kısırlığa neden olur. Meninin azlığı buna bir örnektir. Prostat ve bazı karın ameliyatlarından sonra meninin geriye  boşalması yani mesane içerisine dökülmesi bir örnektir.
   b-Meni yollarında tıkanıklık: Bu nedenin oranı % 10 - 20 dir. Meni yollarında meni kordonunu her hangi bir yerinde tıkanıklık vardır. İltihaplardan sonra olabileceği gibi dıştan bir baskı ile de oluşabilir. Darbeler, fıtık gibi ameliyatlar veya buraya cerrahi müdahaleler kordonu tıkar. Bezende doğmalık olabilir. Çift taraflı olunca kısırlık kaçınılmazdır.
   c-Penis yapı bozukluklarında bir etkendir. İdrar deliğinin aşağıda olması gelen meniyi ileri doğru fırlatamaz. Böylece tohum hücreleri kadının haznesine ulaşamaz.
   d-Bağışıklık nedenleri : Şayet tohum hücreleri kanal dışına herhangi bir sebeple kaçacak olursa vücut bu hücrelere karşı antikor geliştirir ve kendi hücresini yabancı hücre sayarak bu hücreleri öldürmeye başlar. Bazense eşinde sperma hücrelerine karşı bir hassasiyet vardır. Bu hücrelere karşı duyarlı olup onları hareketsiz bırakabilir.

Teşhis:
  Evli çiftlerin % 15 i kısırdır. Sebep olarak 1/3 oranında erkekte 1/3 kadında ve 1/3 oranında ise her ikisinde birliktedir. Kısırlık nedeni çok olduğundan ve bir çok etkene bağlı olduğundan dolayı bu sebepler teker teker araştırılmalıdır.

Labaratuar Muayeneleri:
1-Meni muayenesi: Kısırlıkta en önemli tetkik meni muayenesidir. Tahlil muayene materyali 40-72 saatlik bir sexsuel perhizden sonra yapılamalıdır. Meninin toplanması ve taşınmasında sonucu etkiler. Meni mastürbasyon ile geniş cam bir kavanoza alınmalıdır. Vücut ısısında ve en geç bir saat içerisinde incelenmelidir.
   Sperma muayenesinde akıcılığı, kokusu, miktarından ve mikrop olup olmadığını incelendikten sonra sayısına bakılır.
Bugün kabul edilen değere göre  tohum hücresinin sayısı 1 mililitrede 20 milyondur.
Tohum hücrelerinin hareketi kadın yumurtasını dölleyebilmesi için önemlidir. Tohum hücrelerinin hareketi 0 ila 4 arasında değerlendirilir. Normalde % 50 - 60 dır.
Şekilleri: Normalde tohum hücrelerinin (Sperm hücresi) oval bir başı boyun ve kuyruğu vardır. Bu şekilde olan tohum hücrelerinin oranı % 60 tır. Geri kalan % 40 oranında sperm hücresi çift kuyruklu çift başlı gibi değişik şekiller gösterebilir. Meni içerisinde früktoz gibi şekerli maddeler, yağ, enzimler gibi maddelerde araştırılır.
2-Kan idrar ve prostat salgısı tetkikleri: Kan grupları araştırmaları yapılmalı. Eski bir iltihap olup olmadığını anlamak için idrar tahlili ve prostat sıvısı tahlilleri yapılmalıdır.
3-Hormon tetkikleri: Sperm sayısının 5 Milyondan aşağı olan durumlarda hormon tetkikleri yapılmalıdır.
4-Diğer tetkikler: Kromozom, alerjik testler, Radyolojik incelemeler kısırlığın sebebini araştırmak için yapılır.
5-Testis Biyopsisi: Testisten parça alıp patoloji laboratuarında incelemektir. Spermin az olduğu durumlarda testisin faaliyet gösterip göstermediğini anlamak için yapılır. Şayet menide hiç sperm hücresi yoksa ve testis biyopsisinde normal sperm hücreleri varsa kanallarda bir tıkanıklık olduğu düşünülür. Testis biyopsisi iki şekilde yapılır ya doğrudan küçük bir operasyon ile testis açılır ve parça alınır veya iğne ile girilip testis dokusundan alınacak parça patolojiye gönderilir.

Tedavi:
1-Cerrahi Tedavi:
   Küçük çocuklarda inmemiş yumurtanın ameliyat edilmesi, varikosel olan hastalarda erken devrede ameliyat kısırlığın giderilmesinde yüz güldürücü sonuçlar almasına neden olur. Şayet meni yollarında bir tıkanıklık varsa bunu gidermek için ameliyat düşünüle bilinir.
2-Tıbbî Tedavi:
Hormon eksikliğinde eksik olan hormon verilir. Spermlerine karşı alerjik olan hastalarda sebep buysa tedavi amacı ile bu alerji giderilmeye çalışılır. İltihabı bir durum da uygun antibiyotik ile bu iltihap kurutulur
3-Yapay Dölleme:
Tohum hücresinin döllemek amacı ile kadın rahim ağzına veya rahmin içine verilmesi işlemidir. Erkek her hangi bir sebeple penis yardımı ile kadını dölleyemez. Bu durum idrar deliğinin aşağıda olması, boşalma sırasında spermanın mesaneye kaçması veya nörojenik sebeplerle penisin sertleşmemesi nedeni ile olur. Erkekten alınan tohum hücreleri kadına verilir. Ya kadının kocasından alınan hücreler yada başka erkekten alınan hücrelerle olur ki bu ikinci yol gerek dinimiz gerekse genel ahlak kurallarına ve kanunlara uymayan bir durumdur.
4-Tüp Bebek:
Kadında herhangi bir nedenle tohum hücresinin yumurtan ile birleşmesine mani olacak bir durumda uygulanır. Fakat erkeğin tohum hücrelerinin de azlığında da uygulanır. Çünkü çok az miktardaki tohum hücresine sahip erkekler için bile büyük bir başarı sağlar. Kadın yumurta hücresini ve erkek tohum hücresini kadın vücudu dışında bir tüp içerisinde uygun ortamın sağlanması ile birleştirilmesi esasına dayanır. Hücreler birleştikten sonra bu döllenmiş hücre anne rahmine aktarılır.

Kısırlık Hakkında Bir Diğer Makalemiz

TANIM: Çiftin, en az 12 ay boyunca düzenli olarak (haftada 2-3 kez) korunmasız cinsel ilişkide bulunmasına karşın hiç gebelik oluşmaması durumuna infertilite denir. Dünya genelinde evli çiftlerin yaklaşık % 15-20 si istedikleri halde çocuk sahibi olamamaktadırlar. İnfertilite kadının mı sağlık sorunudur ?

Erkek veya kadının döl vermemesi haline, halk arasında kısırlık, tıpdilinde ise sterilite denir. Nedenlerini, erkek ve kadında ayrı ayrıincelemek gerekir.

Gelişmiş ülkelerde kısırlık yakınması olan evli çiftlerin % 20 sinde sorun hem erkek hemde kadın, % 40 ında kadın geri kalan % 40 ında ise erkek kaynaklıdır. Gelişmekte olan ülkelerde ise bu oranlar farklıdır. Çünkü bu ülkelerde özellikle belsoğukluğu (gonore) ve klamidya gibi cinsel yolla bulaşan genital yol enfeksiyonları olan, etkili tedavi görmeyen ya da hiç tedavi olamayan ve sonrada kadınsa pelvik enfeksiyon (rahim, tüpler ve yumurtalıklardaki iltihabi hastalık durumu), erkekse epididimit (tohum kanallarının iltihabı) gelişen kişilerin sayısı çok fazladır.

Çocuk sahibi olamayanlar ne zaman hekime başvurulmalıdır ?

Evli çiftlerin bir yıl geçmeden çocuk sahibi olamadıkları için hekime başvurmamaları önerilmektedir. Ancak 30 yaşın üzerinde olanlar, adet dönemleri ağrılı geçenler, düzensiz adetleri olanlar, olağan dışı akıntıları olanlar, daha önce geçirilmiş pelvik enfeksiyon hikayesi olanlar bu süreyi beklemeksizin hekime başvurmalıdırlar.

İnfertilite şikayeti nedeniyle sadece kadın mı muayene olmalıdır ?

İnfertilite kadın, erkek ya da her ikisinin birden bir sağlık sorunundan kaynaklanabilir. Bu nedenle infertil çiftlerin her ikisi de hekim muayenesine gitmelidir.

İnfertilitenin tedavisi var mıdır ?

İnfertilite evli çiftlerin geçici sorunu olabilir ve bu durum değişik hastalıklardan kaynaklanabilir. Bu hastalıkların birçoğu tedavi edilebilir. Tıp alanında her geçen gün sağlanan ilerlemeler sorunun çözümüne katkıda bulunmaktadır.

Bir kadının gebe kalabileceği en uygun günler nelerdir ?

Adetin ilk günü birinci gün olarak sayıldığında, yumurtalıklardan yumurtanın salınması genelde 14 ncü güne denk gelmektedir. Ancak yumurta salınımı bazı kadınlarda biraz daha erken, bazılarında ise biraz daha sonra olabilir. Yumurta 24 saat, sperm ise 48 saat canlılığını devam ettirir. Bu nedenle, adetin ilk gününden itibaren 10-16 cı günler arasındaki ilişkilerde gebe kalma şansı yüksektir.

İnfertilite nedenleri nelerdir ?

Erkekte kısırlık; değişik enfeksiyonlar, hastalıklar ya da doğumsal şekil bozuklukları nedeniyle gelişebilir. Bu gibi durumlar, yeterli miktarda, hareket edebilme ve yumurtayı dölleme yeteneği olan sperm oluşmasını engelleyebilir. Tohum kananlarının kapalı olması spermlerin erkek cinsel organına kadar ulaşmasını engeler. Erkek infertilitesinde, erken çocukluk döneminde yumurtaların torbaya inmemiş olmasının rolü de vardır (inmemiş testis). Erkek infertilitesinde tüm araştırmalara rağmen % 50 oranında herhangi bir neden bulunamaz.

Kadında kısırlık; üreme organlarının bir kısmının enfeksiyon, doğumsal şekil bozuklukları ya da diğer bazı hastalıklar nedeniyle uygun görev yapamaması nedeniyle oluşur. İnfertil kadınların % 30' unda yumurtanın yumurtalıktan rahime geçişini, sağlayan tüplerde tıkanıklık vardır. Bir kısım kadında yumurtlama olmamaktadır. Bir kısımda rahim döllenmiş olan yumurtayı barındırma özelliklerini yitirmiştir. Kadın infertilitesinde tüm araştırmalar rağmen % 20'sinde herhangi bir neden bulunamaz.

Stres, aşırı kilo ya da dengesiz beslenme, alkol ve sigara alışkanlığı gerek erkek gerekse kadında kısırlık sorununu daha kötüleştirebilir.

İnfertilite tanı ve tedavisinde neler yapılabilir ?

Evli çiftin istemelerine rağmen çocuk sahibi olamamaları durumunda ilk adım, kısırlık nedeninin saptanmasıdır. "Kadın Hastalıkları ve Doğum " ve "Bevliye" uzmanlarınca, bu durumdaki çiftlerin başlangıçta tıbbi hikayelerine başvurulur. Daha sonra muayeneleri ve gerekli olursa laboratuar testleri yapılır.

Enfeksiyonu ya da hormon eksikliği olan kişilere hekim tarafından reçete verilir. Bazı çiftlere ise döllenmenin oluşabileceği en uygun günler konusunda cinsel eğitim verilir.

Bunun yanında, yumurtlamanın sağlanması amacıyla ilaç tedavisi uygulanabilir.

Bugün mikro cerrahi gibi yeni bazı tekniklerin uygulanması ile tüplerin tıkanıklığı sonucu oluşan kısırlık tamamen iyileştirilebilmektedir.

Anne adayının yumurtası ile kocanın spermini çeşitli yöntemlerle döllenmeye daha elverişli hale getirerek, gerektiğinde vücut dışında döllenmesini sağlayıp, döllenmiş hücrenin anne adayının genital organlarına transferi ile tedavi imkanı yaratan daha yeni teknolojiler de bulunmaktadır. Bu tedavi yöntemleri Sağlık Bakanlığı tarafından kurulmalarına izin edilen "Üremeye Yardımcı Tedavi Merkezleri" nde uygulanmaktadır.