HIV – AİDS ve Sorumluluk !

HIV/AIDS ve diğer CYBE’nin Önlenmesi Sadece Sağlık Sisteminin Sorumluluğu mudur? Epideminin ilk yıllarında HIV/AIDS daha çok bir sağlık sorunu olarak algılandı.

Bu nedenle önleme çalışmaları uluslararası düzlemde Dünya Sağlık Örgütü , ulusal AIDS programları da sağlık bakanlıkları üzerinden yürütüldü. Ancak yıllar geçtikçe HIV/AIDS‘in yayılmasında ve yol açtığı sorunlarda sosyal, kültürel ve ekonomik bir çok bileşenin son derece önemli olduğu açıkça anlaşıldı. Böylece 1990’ların ortalarına dek tek sektörlü yürütülmekte olan ve yeterince etkili olamayan önleme programlarının yerini çok sektörlü programlar aldı.

Buna paralel olarak Birleşmiş Milletlere bağlı bütün örgütleri içine alan UNAIDS oluşturuldu. Türkiye’nin de içinde bulunduğu birçok ülkede ulusal AIDS programlan da sağlık bakanlığına ek olarak başta eğitim bakanlıkları olmak üzere diğer kamu kuruluşlarını, özel sektör ve ilgili sivil toplum kuruluşlarıyla HIV/AIDS’le yaşayan kişilerin temsilcilerini de içine alacak şekilde genişletildi.

Etkili Bir Önleme Programı Çeşitli Düzlemlerde Çalışır!

HIV/AIDS riskini ve duyarlılığını etkileyen faktörler çok çeşitli olduğu için bir çok düzlemde çalışmak gerekir ;

  • Ustyapisal ;  Davranışların oluşumunu belirleyen büyük ölçekli sosyal ve politik çevreleri içerir.
  • Örneğin kadınların veya toplumun kenarına itilmiş seks işçileri veya erkeklerle ilişkisi olan erkeklerin karşı karşıya olduğu riskleri azaltabilmek için cinsiyet ve sosyal eşitsizlikleri önlemeye yönelik çalışmalar yapılması gibi.
  • Yapısal ;  Hem ulusal hem de kurumsal düzeyde önleme çalışmalarının önünde engel oluşturabilen yasaların ve politikaların değiştirilmesini içerir.
  • Aynı zamanda işleyişe yönelik bazı düzenlemelerin yapılması da bu gruba girer.
  • Örneğin genelevlerde kondom kullanımını özendirmek/zorunlu tutmak veya sağlık kuruluşlarında enfeksiyon kontrolünü sağlamak için “evrensel önlemler“in uygulanmasındaki yetersizleri gidermek gibi.
  • Çevresel ;  Daha dar çevrelerde önleme çalışmalarına engel oluşturan veya riskli davranışları özendiren faktörlerin değiştirilmesini hedefler.
  • Örneğin sadece erkeğin göçmen işçi olarak gitmesi yerine tüm ailenin göçünün özendirilmesi, uyuşturucu kullananların temiz iğne bulmalarının sağlanması veya kondom kullanımıyla ilgili olumsuz sosyal normların değiştirilmesi ve kondoma ulaşımın kolaylaştırılması gibi.
  • Bireysel ; Bireylerin kendilerini korumayla ilgili karar verme ve önlem uygulama becerilerinin geliştirilmesine yönelik çalışmaları içerir.

Etkili Önleme Programlarının Olmazsa Olmazları.

Önleme programları;

  • İnsan davranışlarını, davranışların ortaya çıktığı koşulları, davranış değişikliğini ve değişikliğe direnci etkileyen faktörleri anlamalıdır.
  • Sadece risklere değil, cinsel yönelimleri, meslekleri, içinde yaşadıkları sosyal çevre vb. nedenlerle insanları HIV’e daha duyarlı kılan durumlara da yönelmelidir.
  • Davranış değişikliğinin özellikle gerekli olduğu toplulukları içermelidir.
  • Çünkü ancak önleme çalışmalarının tasarlanması ve uygulanmasında riskli davranışları olan gruplar da katıldıklarında o davranışları oluşturan çevre koşullarının, risk ve duyarlılık oluşturan durumların daha iyi anlaşılması ve değiştirilmesi mümkündür.
  • Bir önceki bölümde sözü edilen düzlemlerde çalışabilmek için çok sektörlü ve çok bileşenli olmalıdır.

Davranış değişikliği bir gecede gerçekleşmez. Riski ve duyarlılığı ortaya çıkaran çok sayıda faktörü anlamak ve etkileyebilmek için dikkatli bir planlama, zaman, çaba ve kaynak gerekir.

 
Like
Beğen Aşk Haha Wow Üzgün Kızgın

avatar
wpDiscuz