HIV / AIDS ve BESLENME

Hıv – Aıds Hastalarında dengeli ve iyi beslenmenin hastalığın bulgu ve belirtileri ile baş edebilme, aile/iş yaşamını sürdürme ve yaşam kalitesini yükseltmede yaşamsal öneme sahip olduğu açıktır.

Bağışıklık sisteminin negatif etkilenmesine bağlı fırsatçı enfeksiyonlar ile ateş ve diyarenin absorbsiyonu azaltma yanı sıra yeme isteğini ve besin alimini kısıtlayıcı olduğu belirtilmektedir.

Beslenme desteğinin HIV/AlDS’li hasta ve ailesinin öz saygı ve yaşama karşı pozitif tutum geliştirmelerinde önemli olduğu ;

  • Beden ağırlığını ve gücünü sürdürme.
  • Kaybedilen vitamin ve mineralleri yerine koyma.
  • Bağışıklık sistemini güçlendirmede ve enfeksiyonla savaşımı sağlama.
  • AIDS gelişimini ve enfeksiyon periyodunu uzatma.
  • Tedaviye yanıtı üst düzeye çıkarma.
  • Bireyi (aktif durumda tutma) üretici, çalışabilir, aile ilişkilerine ve ekonomisine katkı sağlayabilecek durumda tutma.
  • Yaşam kalitesini yükseltme gibi olumlu getirileri olacağı vurgulanmaktadır.

HIV‘in ileri döneminde görülen AIDS’ te bakımın amacı, gelişen bulgu ve belirtilerle ilişkili varolan ya da olası sağlık sorunlarına yanıtları tanımlama ve yeterli bakımı sağlayarak yaşam kalitesini yükseltmektir. Hemşirelik girişimlerinin sorunların kontrol ve bakımına yönlendirildiği gözlenmektedir.

HIV ile yaşayan bireylerde söz konusu sorunlar;

  • Ateş,
  • yorgunluk,
  • kilo kaybı,
  • kusma,
  • diyare,
  • kuru,
  • ağrılı oral kavite,
  • kuru cilt ve cilt lezyonları,
  • ağrı,
  • dispne,
  • öksürük,
  • görme bozukluğu,
  • uykusuzluk ve cinsel fonksiyon bozukluğu olarak sıralanmaktadır.

Tüm HIV / AIDS hastalarında olası sorunlar arasında ;

  • PCP, CMV pnömonisi, KS ve mycobacteriyel enfeksiyonlara bağlı yetersiz solunum.
  • Bağışıklık yetersizliği nedeniyle enfeksiyon olasılığında artma.
  • Enfeksiyon, anoreksiye bağlı gereksinimden az beslenme.
  • KS ya da enfeksiyonlara bağlı diyare.
  • KS lezyonları ve herpes‘e bağlı cilt bütünlüğünde bozulma.
  • MSS lezyonlarına ilişkin algılama değişimleri.
  • Beden imajı değişimi, öz güvende düşüşe bağlı güvensizlik.
  • Kendini kontrol, bağımsızlık, sosyal aktivite, iş, aile kaybı ile ilişkili gelecek endişesi.
  • Damgalanma, ayrımcılık, hastalık yayma, korku nedeniyle sosyal izolasyon.
  • Gelecek umudunu yitirme ve ölüm korkusu sayılabilir.

HIV/AlDS‘te en sık gözlenen sorunların ateş, yorgunluk, diyare, kilo kaybı, cilt bütünlüğünde bozulma, beden imajında farklılık, mental durum değişimi, gelecek korkusu olduğu vurgulanmaktadır.

SORUN: Kronik HIV enfeksiyonu,fırsatçı enfeksiyonlar,malignite,diyare,dehidratasyon,ilaçlara alerjik yanıt nedeniyle beden ısısında yükselme görülür.

Beden Isısında Yükselme İle ;

  • Ateşin kontrol altına alınması.
  • Sıvı kaybının yerine konması.
  • İnce bir çarşafla bedenden ısı kaybını kolaylaştırma.
  • Üşütmeden, cilt lezyonu yoksa ılık banyo.
  • Titremeyi önleme, oda ısısını ayarlama.
  • Kalori ve sıvı alımı artırma.
  • Günlük 6 öğünü kapsayan beslenme.
  • Protein, kalori desteği sağlama.
  • Günlük 2-2,5 L sıvı alma.
  • Aldığı / çıkardığı izlemi,kaydı önlemleri alınmalı.

“Güvenli / Rahat çevre sağlama”

  • Kuru yatak takım ve giyecek sağlama.
  • Pamuk materyalden yararlanma.
  • Kuru cilt için yumuşatıcı krem kullanma.
  • GYA değer, enerjiyi korumada yardım etme.
  • Yatma öncesi önerilen antipiretiği verme.
  • İlaç etkisini izleme.

“Gece ateşleri / Terlemeyi kontrol etme”

  • Yedek çamaşır.
  • Yatak takımı bulundurma.
  • Yastık üzerine havlu yerleştirme.
  • Başucunda su bulundurma.
  • Hematolojik / hepatik değer.

SORUN: HIV enfeksiyonu, fırsatçı enfeksiyonlar, malignite, anemi, malnütrisyon, diyara, ateş, uzun süreli İmmobilizasyon, psikolojik faktörler nedeniyle yorgunluk görülür.

Yorgunluk ;

  • Yorgunluğu ortaya çıkaran nedenleri elimine etme rahatı sağlama.
  • Yorgunluğu belirleyici izlem ve değerlendirme yapma.
  • Hastanın yorgunluk nedenini belirlemede katkısını alma.

“Yeterli uykuyu sağlama”

  • Uyku süresini artırma.
  • Kesintisiz uykuyu sağlama.
  • Hasta odasını havalandırma.
  • Gürültüyü minimumda tutma.
  • Tedavi / bakım saatlerini ayarlama.
  • Su, kağıt havluyu bulundurma.

“Yeterli beslenmeyi sağlama”

  • Beslenmede cesaretlendirme.
  • Kahve, alkol, sigarayı kısıtlama.
  • Yiyecek tercihlerini belirleme.
  • Aşırı yemek kokusunu önleme.
  • Hoş görüntü ile sunma.

“Dinlenme ve aktiviteyi artırma”

  • Aktiviteferde hastaya yardım etme.
  • GYA için 24 saatlik liste hazırlama.
  • Aktivitelerde hasta katılımı ile öncelikleri belirleme (banyo, kahvaltı, dinlenme)
  • Giyinme, traş olma, banyo, vb. aktivitelerde oturmaya özen gösterme.
  • GYA’de enerjiyi koruyucu stratejiler önerme (atılır malzeme)
  • Aile ile işbirliği içinde planlama yapma.
  • Egzersiz listesi hazırlama,
  • Dinlenme periyotları ile uyumlu olmasını sağlama.
  • Fizyoterapist ile işbirliği yapma.
  • Pozitif düşünceyi destekleme.

HIV/AIDS‘in ciddi, yaşamı tehdit edici olması ve bireyin yaşamının biyopsikososyal ve spiritüel tüm boyutlarını olumsuz yönde etkilemesi, hastalığın ne denli geniş bir platforma oturtulması gereğinin kanıtlarıdır.

Hastaların Gelecek Korkusu ile Sığınma İhtiyacı

Hastaların büyük bir bölümünün hastalığın fiziksel getirilerinden daha fazla gelecek korkusunun yanı sıra damgalanma ve ayırımcılık duygularını yaşadıkları yadsınamaz. Hastaların genelde “yanımda ol, normal hareket et, bana dokun, arkadaşım ol ve paylaşmama yardım et” sloganı ile hemşirelerden beklentilerini açıkladıkları dikkati çekmektedir.

Fiziksel olduğu kadar sosyoekonomik, kültürel açıdan da güçlüklerle yeterince başa çıkmaya uğraşan hastalarımızın bilgi eksikliğinden kaynaklanabilecek aşırı ve gereksiz davranışlarla psikolojik açıdan da travma yaşamalarının engellenmesi ve kaliteli bir yaşam sürdürmelerinin bakım verenlerin, insani ve vicdani sorumluluğu olduğu bir gerçektir.

Bunların yanı sıra hastaların özgüvenlerini yükseltme yoluyla yaşamlarının halen kendi kontrollerinde olduğu duygusunu desteklemenin bakıma katkısı olan sağlık çalışanlarının eğitici rollerini sergilemelerini gerektireceği açıktır.

 
Like
Beğen Aşk Haha Wow Üzgün Kızgın
513

avatar
wpDiscuz