Zona
Tarih 2009-03-19 04:21:31 / Okuma 1710
Duygusal sinirlerin ağrılı bir
hastalığı olarak kabul edilir. Zona çıban da olduğu gibi bir suçiçeği virüsü
tarafından oluşturulur. Hastalanan sinirlerin bölgesinde iltihap
görülür.Halk arasında zona, gece yanığı olarak isimlendirilmiş bu hastalığın tıp dilindeki adı herpes zoster dir.
Zona Hastalığının Nedenleri
Su çiçeği geçiren herkes zona hastalığına yakalanabilir. Çünkü bu iki hastalığa sebep olan virüs aynıdır. Bu virüs insan vücuduna ilk girişinde su çiçeği hastalığına sebep olur. Su çiçeği geçiren kişilerdeki virüs sinir hücrelerinin köklerinde yerleşir. Uzun yıllar hiçbir belirti ve rahatsızlık yapmadan sinir köklerinde kalabilir. Uygun ortam bulduğunda virüs aktive olarak zona hastalığını yapar.
Virüsün Neden Harekete Geçer?
Temel olarak virüsün harekete geçmesine sebep olan vücutta "hastalıklara karşı koyma gücünde" (dirençte) meydana gelen azalmalardır. Direncin azalması ile virüs bulunduğu yerde üremeye, sinir kökünden sinirlerin dallarına doğru yayılmaya başlar ve deriye kadar ulaşarak belirtileri oluşturur. Direnç düşmesinde stres , aşırı yorgunluk, yaşlılık, vücuttaki yaralanmalar en sık görülen sebeplerdir. Hastalığın beklenenden şiddetli ve yaygın olduğu durumlarda direnç düşmesinin habis (malign) hastalıklar, aids hastalığı , kanser ilaçları (kanser kemoterapisi) ve ışın tedavisi (radyoterapi) ile de ilgili olabileceği hatırlanmalıdır.
Zona Hastalığının Belirtileri Nelerdir?
Kabarcıkların oluşumu sırasında çok ağrı çekilir. Kabarcıkların tek yönlü ve bir dizi halinde sıralanması zonanın en belirgin özelliğidir. Zona kabarcıkları duygusal sinirler boyunca yayılır. Yüz ve baş duygusal sinirlerinde görülebilir. Göz siniri etkilenmişse körlüğe neden olabilir. Sinirler boyunca oluşan kabarcıklar daha sonra patlayarak kabuklanır ve kabuklar döküldükten sonra da yerinde beyaz bir iz bırakır.
Zona Hastalığı Nasıl Teşhis Edilir?
Doktorunuz vücudunuzdaki görünüm ve şikayetlerinizdeki özelliklerle tanı koymakta zorlanmayacaktır. Ancak kabarcıkların içindeki sıvıda var olan bazı hücrelerin mikroskop ile görülmesi tanıyı destekleyecektir. Bazı özel durumlarda virüsün varlığının tesbiti için pahalı yöntemlerin uygulanması gerekebilmektedir. Bu durumda doktorunuz size açıklama yapacaktır.
Zona Vücutta Hangi Doku ve Organlara Yayılır?
Zona hastalığı deri üzerinde görüntüleri ile tanı konan bir hastalıktır. Saçlı deriden ayak ucuna kadar her yerde belirtileri olabilen hastalık en çok göğüs, kalça ve yüzde görülmektedir. Ancak hastalığa dahil olan sinir köklerine göre deri dışında da belirtiler olur. Yüzde meydana gelen zonada ağız içinde kabarcıklar olabileceği akılda tutulmalıdır. Yüzdeki hastalık gözde de virüs yerleşmesine sebep olabileceği için doktorunuz sizi göz doktoru muayenesi için yönlendirecektir.
Zona Hastalığının Süreci
Hastalığın seyri ağrılıdır. Zona hastalığının deride oluşturduğu kabarcıklar 2-3 hafta içinde iyileşmektedir. Ancak ağrının geçme süresi daha uzun zaman içinde olmakta, bazen kalıcı olabilmektedir. Çok sık görülmemekle birlikte beyin zarı iltihabına neden olabilir.
Zona Hastalığında Gelişebilecek İstenmeyen durumlar (Komplikasyonlar) Var mıdır?
Zona hastalığında tutulan bölgede oluşan ağrının süreklilik kazanması sık olarak görülebilen bir koplikasyondur. Ağrının aylarca, bazen yıllarca sürebildiği görülmüştür. Bunun tedavisi hastalığın tedavisinden farklı olduğu için doktorunuza başvurmanız gereklidir.
Hastalık döneminde su dolu kabarcıkların iltihaplanması da sık görülen bir komplikasyondur. Hastalık alanında oluşan kızarıklık artması, iyileşme hızında azalma ve ağrının artması kabarcıkların mikrop kaptığının (enfeksiyonun) delili olabilir. Bu durumda tedavinize eklenecek ilaçlarla enfeksiyon tedavi edilecektir.
Nadir görülen diğer bir durum da hastalığın tüm vücuda yayılmasıdır. Bu durumda su çiçeğine benzer bir görünüm oluşabilecektir. Yaygın zona hastalığında hastaların direncini düşüren başka hastalıkların varlığından şüphelenilmelidir.
Zona Hastalığı Bulaşıcımıdır?
Zona geçiren bir hastanın kabarcıkların içindeki sıvı ile temas eden kişiler eğer su çiçeği geçirmemişler ise su çiçeği hastalığına yakalanırlar. Su çiçeği ve ya zona geçirmiş kişiler başka hastalardan bulaş yolu ile virüs alınmasına karşı dirençlidirler.
Zona Hastalığı Tedavisi
Belirgin bir tedavisi yoktur. Zona hastalığı bir kaç hafta içinde kendiliğinden iyileşir. Verilen tedavinin amacı hastanın bu süreyi rahat geçirmesi ve başka istenmeyen hastalıkların gelişmemesidir. Ağrı kesiciler, sulu pansumanlar hastayı rahatlatmak için kullanılmaktadır. Sulu pansumanlar kabarcıkların hızla kurumasına yardımcı olur. Bazı hastalarda ağızdan alınan "asiklovir" veya "valasiklovir" içeren kapsüllerin kullanılması doktor tarafından önerilebilir. Bu ilaçların kullanımında tedaviye ne kadar erken başlanırsa başarı o kadar iyi olur. Yaygın hastalığı olanlarda, göz tutulumu olanlarda ve ağrısı fazla olanlarda kortizol içeren ilaçlar kullanılabilir.
Zona sonrası ağrısı gelişen hastalarda antidepresan ilaçlar ve ağrı kesiciler kullanılabilinir.
zona zona hastaligi gece yanigi herpes zoster su cicegi zona kabarciklari
